Diễn đàn do Báo Văn hóa phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME) tổ chức nhân kỷ niệm 22 năm Ngày Doanh nhân Việt Nam (13/10/2004 – 13/10/2026), hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, dưới sự chỉ đạo của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Đưa văn hóa vào thực tiễn quản trị
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng khẳng định, văn hóa có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển nhanh, bền vững của doanh nghiệp và đất nước.
Theo Thứ trưởng, để phát huy nguồn lực văn hóa, cần triển khai đồng bộ các giải pháp về thể chế, đầu tư và hành động thực tiễn. Chính phủ dự kiến trình Quốc hội dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa tại Kỳ họp thứ Hai. Từ năm 2026, chủ trương dành tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho sự nghiệp phát triển văn hóa được kỳ vọng tạo thêm nguồn lực cho lĩnh vực này.
Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng phát biểu tại diễn đàn
Thứ trưởng cũng đề cập việc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ra mắt Mạng lưới Phát triển công nghiệp văn hóa và công bố các sáng kiến phát triển lĩnh vực này ngày 12/10, đồng thời kêu gọi sự tham gia của cộng đồng, doanh nghiệp đa ngành, doanh nghiệp công nghệ và các đơn vị sáng tạo.
“Chúng tôi kêu gọi sự chung tay từ cộng đồng, các tập đoàn, doanh nghiệp hoạt động đa ngành, doanh nghiệp công nghệ cũng như các đơn vị trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa nhằm giải quyết 17 bài toán lớn này. Yêu cầu đặt ra là phải có các sản phẩm, kết quả cụ thể, đo lường được ngay trong năm nay. Đây là những hành động kiến tạo rõ ràng cho tương lai”, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh.
Phát biểu đề dẫn, nhà báo Nguyễn Anh Vũ, Tổng Biên tập Báo Văn hóa, cho rằng: Trong bối cảnh doanh nghiệp chịu sức ép cạnh tranh, biến động công nghệ và yêu cầu hội nhập ngày càng cao, văn hóa cần được nhìn nhận như một nguồn lực nội sinh gắn với năng lực quản trị, đạo đức kinh doanh, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
Theo ông Nguyễn Anh Vũ, vốn, công nghệ, nhân lực và thị trường đều quan trọng, nhưng sức mạnh lâu dài của doanh nghiệp còn phụ thuộc vào cách ra quyết định, tổ chức công việc và ứng xử với người lao động, khách hàng, đối tác, cộng đồng. Văn hóa chỉ thực sự phát huy giá trị khi hiện diện trong hoạt động hằng ngày, chi phối cách doanh nghiệp giải quyết vấn đề, vượt qua khủng hoảng và thực hiện trách nhiệm của mình.
Theo số liệu được ông Nguyễn Anh Vũ dẫn từ Cục Thống kê, năm 2025, cả nước có gần 297,5 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, trong khi 227,2 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Thực tế này cho thấy mức độ cạnh tranh và sàng lọc lớn của môi trường kinh doanh, đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải xây dựng những lợi thế có khả năng duy trì lâu dài.
Một nghiên cứu do Viện Phát triển Doanh nghiệp thuộc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Blue C công bố cuối năm 2025, trên cơ sở khảo sát 505 doanh nghiệp, ghi nhận điểm trung bình về mức độ trưởng thành trong thực thi văn hóa doanh nghiệp đạt 43,84 điểm, tăng 4,12 điểm so với năm 2024. Tuy nhiên, chỉ 48,51% doanh nghiệp được khảo sát đạt cấp độ trưởng thành từ mức 4 trở lên trên thang 6 cấp.
Những số liệu này cho thấy khoảng cách giữa nhận thức và thực hành vẫn cần được thu hẹp. Muốn văn hóa trở thành nguồn lực phát triển, doanh nghiệp phải cụ thể hóa các giá trị thành cơ chế phân công trách nhiệm, đánh giá hiệu quả, xử lý sai sót và bảo đảm quyền lợi của người lao động.
Định hướng đó phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Quyết định số 1157/QĐ-TTg ngày 26/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ về Khung chuẩn mực đạo đức, văn hóa kinh doanh gắn với bản sắc dân tộc và tiếp cận tinh hoa văn hóa kinh doanh thế giới.
Quang cảnh diễn đàn
Chuyển hóa giá trị văn hóa thành sức cạnh tranh
Tại diễn đàn, TS. Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, nhận định văn hóa kinh tế Việt Nam có những phẩm chất đáng phát huy như tinh thần tự lực, tự cường, sự chăm chỉ, linh hoạt và tháo vát. Tuy nhiên, tâm lý cục bộ, tầm nhìn hạn hẹp, sự xuê xoa và tư duy ngắn hạn có thể trở thành lực cản đối với quá trình phát triển. Doanh nghiệp cần phát huy những giá trị tích cực, đồng thời chủ động điều chỉnh những hạn chế trong tư duy và cách thức vận hành.
TS. Trần Đình Thiên đề xuất xây dựng hệ giá trị doanh nghiệp dựa trên ba nền tảng: tinh thần doanh nhân và lòng yêu nước làm định hướng; cạnh tranh tự do, bình đẳng làm nguyên lý dẫn dắt; tinh hoa văn hóa dân tộc làm nền tảng. Theo ông, doanh nghiệp cần có bản lĩnh, trí tuệ, tầm nhìn toàn cầu và năng lực tự chủ, sẵn sàng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Để những giá trị đó phát huy hiệu quả, môi trường kinh doanh cần minh bạch, bảo đảm quyền tài sản, quyền doanh nghiệp và quyền của người lao động, đồng thời khuyến khích đối thoại, phản biện.
Từ góc độ thực tiễn quản trị, ông Hồ Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam, nhấn mạnh: Văn hóa phải được nhận diện qua cách doanh nghiệp vận hành. Tình trạng giao hàng chậm, nhân sự giỏi rời đi hay chất lượng sản phẩm thiếu ổn định có thể bắt nguồn từ sự phối hợp không hiệu quả, cơ chế đánh giá bất hợp lý hoặc việc người lao động không được lắng nghe.
Ông cho rằng, nếu doanh nghiệp tuyên bố coi trọng chất lượng nhưng chỉ đánh giá nhân viên dựa trên sản lượng, việc phát hiện và xử lý lỗi sẽ khó được khuyến khích. Vì vậy, xây dựng văn hóa doanh nghiệp phải gắn với trách nhiệm, hiệu quả công việc và cơ chế khuyến khích người lao động đóng góp sáng kiến.
Ở góc độ đổi mới sáng tạo, TS. Chử Đức Hoàng, Chánh Văn phòng Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho rằng doanh nghiệp nên bắt đầu từ những vấn đề thiết thực như cải thiện chất lượng sản phẩm, tối ưu quy trình và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Người lãnh đạo cần tạo điều kiện để người lao động đề xuất sáng kiến, thử nghiệm giải pháp và đánh giá kết quả.
Đối với trí tuệ nhân tạo (AI), doanh nghiệp cần xác định rõ trách nhiệm kiểm tra kết quả, phạm vi sử dụng dữ liệu và phương thức xử lý sai sót, bảo đảm hoạt động đổi mới không ảnh hưởng đến quyền lợi của khách hàng, người lao động và niềm tin đối với doanh nghiệp.
Chuyển đổi số, do đó, không đơn thuần là đầu tư công nghệ mà còn đòi hỏi thay đổi văn hóa tổ chức, thúc đẩy tinh thần học hỏi, chia sẻ và hợp tác. Khi người lao động được lắng nghe, khuyến khích sáng tạo và làm việc trong môi trường minh bạch, doanh nghiệp có thêm điều kiện nâng cao năng suất, thích ứng với biến động thị trường.
Những nội dung này cũng được trao đổi tại phiên thảo luận với chủ đề “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp – Từ bản sắc doanh nghiệp đến giá trị thương hiệu và năng lực cạnh tranh”, do TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh (BCSI), điều phối theo chương trình.
Các đại biểu tập trung phân tích việc xây dựng hệ giá trị cốt lõi, đề cao đạo đức kinh doanh, trách nhiệm xã hội, phát huy vai trò của người lãnh đạo và lấy con người làm trung tâm. Đồng thời, việc gắn văn hóa doanh nghiệp với chiến lược quản trị, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo được xác định là yêu cầu quan trọng để hình thành môi trường làm việc chuyên nghiệp, nhân văn, minh bạch, khuyến khích tinh thần sáng tạo và trách nhiệm của người lao động.
Theo các đại biểu, văn hóa doanh nghiệp được kiểm chứng rõ nhất qua hành động, nhất là trong những thời điểm khó khăn. Giữ cam kết khi lợi nhuận thu hẹp, minh bạch khi xảy ra sai sót và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động khi doanh nghiệp gặp khó khăn không chỉ thể hiện đạo đức kinh doanh mà còn góp phần củng cố uy tín thương hiệu, duy trì quan hệ với khách hàng và đối tác.
Các đại biểu trao đổi, thảo luận tại diễn đàn
Từ cam kết đến hành động cụ thể
Phát biểu bế mạc diễn đàn, GS.TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội, nhấn mạnh: “Văn hóa phải trở thành năng lực bên trong, giúp doanh nghiệp quản trị tốt hơn, đổi mới hiệu quả hơn và phát triển bền vững”.
Từ những nội dung trao đổi tại diễn đàn, ông đề xuất bốn định hướng: đặt văn hóa vào trung tâm chiến lược phát triển doanh nghiệp; đề cao trách nhiệm của người đứng đầu đối với chất lượng văn hóa tổ chức; xây dựng văn hóa học hỏi để làm chủ công nghệ và thúc đẩy đổi mới sáng tạo; kết nối văn hóa của từng doanh nghiệp với uy tín chung của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.
Để hiện thực hóa các định hướng này, GS.TS. Mạc Quốc Anh đề nghị mỗi doanh nghiệp lựa chọn một vấn đề văn hóa đang ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của mình để cải thiện, xác định rõ người chịu trách nhiệm, thời hạn thực hiện và cách đánh giá kết quả. Các hiệp hội và cơ sở đào tạo cần tăng cường hướng dẫn thực hành, tư vấn, chia sẻ kinh nghiệm, gắn đào tạo quản trị với đạo đức kinh doanh và năng lực đổi mới.
Các cơ quan quản lý và đơn vị tổ chức cần tiếp tục nghiên cứu, tổng hợp kiến nghị từ diễn đàn; báo chí phát huy vai trò phát hiện, phân tích và lan tỏa những mô hình thực chất để cộng đồng doanh nghiệp tham khảo, áp dụng.
Trong khuôn khổ chương trình, Báo Văn hóa và Trường Đại học Intracom ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026–2031, tập trung vào nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số, phát triển sản phẩm truyền thông đa phương tiện, tổ chức sự kiện văn hóa – giáo dục và triển khai các chương trình đào tạo, hướng nghiệp, thực tập cho sinh viên.