Dấu mốc lịch sử và ý nghĩa đối ngoại sâu sắc
Trưng bày được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 65 năm Chuyến bay đầu tiên của con người vào vũ trụ (12/4/1961 – 12/4/2026) – một bước ngoặt vĩ đại của nhân loại. Trong dòng chảy lịch sử đó, Soyuz 37 đã trở thành dấu son đặc biệt khi lần đầu tiên một người Việt Nam – Phạm Tuân – cùng nhà du hành Liên Xô thực hiện sứ mệnh ngoài không gian.
Không chỉ là thành tựu khoa học – công nghệ, chuyến bay còn mang ý nghĩa biểu tượng cho tình hữu nghị truyền thống, sự tin cậy chính trị và hợp tác hiệu quả giữa Việt Nam và Liên Xô trước đây, cũng như Liên bang Nga ngày nay.
Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Đặng Thanh Tùng phát biểu tại Lễ khai mạc trưng bày.
Phát biểu khai mạc sự kiện, ông Đặng Thanh Tùng - Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước cho biết: Để lưu giữ và lan tỏa những ký ức lịch sử quý báu về hành trình của chuyến bay Soyuz 37, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Việt Nam và Cơ quan Lưu trữ Liên bang Nga đã phối hợp chặt chẽ trong việc nghiên cứu, giải mật và công bố nhiều ấn phẩm tư liệu có giá trị trong thời gian qua.
Trên nền tảng đó, trưng bày hôm nay tiếp tục được tổ chức với sự chuẩn bị công phu, kết hợp giữa tài liệu và hiện vật quý và ứng dụng công nghệ hiện đại, mang đến cho công chúng một trải nghiệm toàn diện, sinh động về hành trình từ huấn luyện, bay vào vũ trụ đến ngày trở về vinh quang.
Tái hiện hành trình lịch sử bằng tư liệu và hiện vật quý
Không gian trưng bày giới thiệu một hệ thống tư liệu, hình ảnh và hiện vật phong phú, tái hiện toàn diện hành trình của Soyuz 37 – từ tuyển chọn, huấn luyện đến thực hiện nhiệm vụ và trở về Trái đất.
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Cao Huy phát biểu tại sự kiện.
Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Cao Huy nhấn mạnh, sự kiện là minh chứng sinh động cho chiều sâu và sức sống bền vững của quan hệ hữu nghị, hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và Liên Xô trước đây, Liên bang Nga ngày nay. Đồng thời, ông ghi nhận, đánh giá cao nỗ lực của Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước trong việc kết nối, phối hợp hiệu quả với các đối tác quốc tế và các cơ quan trong nước để tổ chức sự kiện có ý nghĩa này.
Thứ trưởng Bộ Nội vụ nhấn mạnh, công tác văn thư, lưu trữ không chỉ dừng lại ở chức năng quản lý nhà nước mà còn góp phần trực tiếp vào việc bảo tồn ký ức lịch sử, phục vụ nghiên cứu khoa học, giáo dục truyền thống và tăng cường hiểu biết giữa các quốc gia. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, lĩnh vực này cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, đẩy mạnh hợp tác quốc tế, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số để nâng cao hiệu quả hoạt động.
Điểm nhấn đặc biệt là sự hội tụ của nhiều loại hình tư liệu quý hiếm: tài liệu lưu trữ từ Việt Nam và Nga; phim tư liệu do các cơ quan truyền thông và điện ảnh cung cấp; cùng những hiện vật gắn liền với chuyến bay, trong đó có các kỷ vật từng được Phạm Tuân mang theo vào không gian – những “chứng tích không gian” giàu giá trị lịch sử và cảm xúc.
Sự hiện diện của chính nhân chứng lịch sử tại sự kiện không chỉ mang lại những câu chuyện chân thực mà còn tạo cầu nối gần gũi với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Đáng chú ý, thông điệp chúc mừng từ các phi hành gia đang làm việc trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) đã góp phần tạo nên sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại của hành trình chinh phục vũ trụ.
Các đại biểu tham dự Lễ khai mạc trưng bày
Mở rộng tiếp cận qua không gian số
Trong khuôn khổ sự kiện, Ban Tổ chức cũng ra mắt ấn phẩm “Việt Nam - Liên Xô: Giai đoạn đấu tranh vì hòa bình của Việt Nam - Hội nghị Paris”. Ấn phẩm song ngữ Việt – Nga tập hợp nhiều tài liệu lưu trữ giá trị, trong đó có những tài liệu lần đầu được công bố.
Đáng chú ý, các ấn phẩm đã được số hóa dưới dạng ebook, cho phép công chúng tra cứu trực tiếp tại không gian trưng bày cũng như truy cập từ xa thông qua các nền tảng trực tuyến. Đây là bước đi phù hợp trong bối cảnh chuyển đổi số, góp phần đưa tài liệu lưu trữ đến gần hơn với công chúng trong và ngoài nước.
Kết nối quá khứ – hiện tại – tương lai
Trưng bày “Chuyến bay Liên hợp 37” không chỉ là dịp nhìn lại một dấu mốc lịch sử đặc biệt, mà còn khẳng định vai trò của tài liệu lưu trữ trong việc bảo tồn ký ức, phục vụ nghiên cứu khoa học và giáo dục truyền thống.
Sự kết hợp giữa nhân chứng, tư liệu và hiện vật đã tạo nên một không gian giàu chiều sâu, nơi quá khứ, hiện tại và tương lai được kết nối. Qua đó, góp phần lan tỏa những giá trị lịch sử, khoa học và tinh thần hợp tác quốc tế, đồng thời tiếp tục bồi đắp quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Liên bang Nga trong giai đoạn mới.