Thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, Báo Công Thương chủ trì, phối hợp với Cục Điện lực, Cục Năng lượng - Dầu khí, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số, Viện Năng lượng cùng Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) tổ chức Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026 với chủ đề “Năng lượng tự chủ - Mạch máu của tăng trưởng hai con số”.
Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn phát biểu khai mạc Diễn đàn
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh, năng lượng phải đi trước một bước, tự chủ năng lượng là nền tảng của tự chủ kinh tế. Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên giai đoạn 2026-2030, yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng không chỉ dừng ở việc đáp ứng đủ nhu cầu trước mắt mà còn phải bảo đảm tính ổn định, khả năng tiếp cận và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Thứ trưởng đề nghị Diễn đàn tập trung thảo luận năm nhóm vấn đề trọng tâm, gồm hoàn thiện thể chế; bảo đảm cung ứng điện giai đoạn 2027-2028; nâng cao khả năng tự chủ nhiên liệu và dự trữ năng lượng; tăng cường dự báo, điều hành dựa trên dữ liệu; thúc đẩy chuyển dịch năng lượng gắn với huy động vốn, tiết kiệm năng lượng và tự chủ công nghệ.
Báo cáo An ninh năng lượng quốc gia Việt Nam 2026 cho thấy, năm 2026, hệ thống năng lượng toàn cầu phải đối mặt với những biến động đặc biệt nghiêm trọng. Eo biển Hormuz bị phong tỏa khoảng sáu tháng, giá dầu Brent có thời điểm lên tới 118,35 USD/thùng; nắng nóng lịch sử và hiện tượng El Niño khiến nhu cầu điện tăng cao, trong khi sản lượng thủy điện cả năm dự kiến thấp hơn năm 2025 khoảng 18,5 tỷ kWh.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam nằm trong số 13 quốc gia duy trì được trạng thái ổn định về năng lượng trong tổng số 177 quốc gia được khảo sát. Kết quả này thể hiện qua khả năng bảo đảm cung ứng điện, duy trì nguồn cung xăng dầu trong điều kiện các tuyến vận tải chiến lược bị gián đoạn và kiểm soát giá năng lượng. Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra những thách thức cần giải quyết, nhất là mức độ phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu, năng lực dự trữ xăng dầu, áp lực phụ tải tại miền Bắc và tiến độ triển khai các dự án nguồn, lưới điện trọng điểm.
Tại các phiên thảo luận, đại diện các tập đoàn năng lượng và chuyên gia tập trung phân tích yêu cầu phát triển đồng bộ chuỗi cung ứng từ nguồn điện, lưới truyền tải đến nhiên liệu và nguồn vốn đầu tư.
Đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, tổng vốn đầu tư của tập đoàn giai đoạn 2026-2030 dự kiến khoảng 830.000 tỷ đồng, quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Để bảo đảm tiến độ các công trình điện, EVN kiến nghị kiên quyết thay thế chủ đầu tư đối với những dự án chậm tiến độ kéo dài, đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn tín dụng cho công trình điện trọng điểm.
Trong lĩnh vực dầu khí, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) đặt mục tiêu giai đoạn 2026-2030 gia tăng trữ lượng 15-20 triệu tấn dầu quy đổi mỗi năm, đưa 20 mỏ và công trình vào khai thác. Đối với chuỗi khí - điện, việc bảo đảm tiến độ đồng bộ giữa các khâu có ý nghĩa quyết định. Dự án Lô B đang phấn đấu đón dòng khí đầu tiên vào quý III/2027. Tập đoàn cũng phối hợp nghiên cứu xây dựng kho dự trữ dầu thô và xăng dầu tại Nghi Sơn, hướng tới mục tiêu dự trữ tương đương 90 ngày nhập ròng.
Đối với lĩnh vực than, đại diện Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) cho biết, nhiệt điện than đóng góp 49,9% sản lượng điện toàn hệ thống trong chín tháng năm 2026. Đến năm 2030, nhu cầu than nhập khẩu phục vụ sản xuất điện dự kiến đạt 38-40 triệu tấn. TKV đề xuất xây dựng lộ trình bảo đảm tối thiểu 50% lượng than nhập khẩu bằng các hợp đồng dài hạn, qua đó giảm thiểu rủi ro trước biến động thị trường quốc tế.
Một vấn đề được quan tâm tại Diễn đàn là phát triển điện gió ngoài khơi. Đại diện Cục Điện lực (Bộ Công Thương) đánh giá Việt Nam có tiềm năng kỹ thuật khoảng 600.000 MW. Tuy nhiên, để chuyển hóa tiềm năng thành các dự án cụ thể, cần hoàn thiện khung pháp lý, bảo đảm đồng bộ giữa nguồn điện và lưới truyền tải, phân bổ hợp lý rủi ro đầu tư và từng bước nội địa hóa chuỗi cung ứng.
Ở góc độ nguồn lực tài chính, Tiến sĩ Cấn Văn Lực dẫn ước tính của Bộ Công Thương cho thấy, nhu cầu vốn đầu tư cho ngành năng lượng giai đoạn 2026-2030 khoảng 77 tỷ USD. Trong khi đó, dư nợ tín dụng dành cho năng lượng tái tạo đến tháng 6/2026 mới đạt gần 300.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 1,5% tổng dư nợ tín dụng. Điều này đặt ra yêu cầu đa dạng hóa các kênh huy động vốn, phát triển thị trường vốn và hoàn thiện cơ chế chính sách để thu hút nguồn lực xã hội vào các dự án năng lượng.
Các đại biểu tham gia phiên tọa đàm.
Tại tọa đàm “An ninh năng lượng: Khơi thông nguồn lực - Nâng cao tự chủ - Tạo động lực tăng trưởng”, các chuyên gia cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng cơ cấu nguồn điện hài hòa giữa các mục tiêu: bảo đảm cung ứng, vận hành ổn định, giá thành hợp lý và giảm phát thải. Cùng với đó, cần phát triển thị trường điện cạnh tranh, nâng cao khả năng tiếp nhận của hệ thống lưới điện, thúc đẩy tự chủ công nghệ, đào tạo nhân lực và coi tiết kiệm năng lượng là một nguồn cung quan trọng.
Kết luận Diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn khẳng định, các ý kiến thống nhất cao về vai trò then chốt của an ninh năng lượng đối với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Kết quả năm đầu triển khai Nghị quyết số 70-NQ/TW cho thấy bài học quan trọng là phải chủ động nhận diện rủi ro, xây dựng các kịch bản ứng phó và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trong toàn hệ thống năng lượng.
Thứ trưởng đề nghị các cơ quan chức năng tổng hợp đầy đủ ý kiến tại Diễn đàn thành bộ khuyến nghị chính sách, trong đó xác định rõ vấn đề, giải pháp, cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn thực hiện. Những kiến nghị thuộc thẩm quyền Bộ Công Thương sẽ được tập trung xử lý; các vấn đề vượt thẩm quyền sẽ được tổng hợp, báo cáo Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ xem xét.
Những nội dung được thảo luận tại Diễn đàn tiếp tục khẳng định yêu cầu chuyển từ tư duy bảo đảm cung ứng năng lượng đơn thuần sang xây dựng hệ thống năng lượng chủ động, linh hoạt, có khả năng chống chịu trước biến động bên ngoài. Đây là điều kiện quan trọng để bảo đảm an ninh kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng cho Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững trong giai đoạn tới.