Đây là một trong những vấn đề được đặt ra tại hội thảo “Tương lai của di chuyển – Future Mobility” do Hiệp hội Ô tô, Xe máy, Xe đạp Việt Nam (VAMOBA) vừa tổ chức tại TP Hồ Chí Minh, trong khuôn khổ Triển lãm Quốc tế Xe hai bánh Việt Nam 2026.
Chuỗi giá trị ngành phương tiện đang thay đổi
Ông Phạm Cường – Chủ tịch Hiệp hội Ô tô, xe máy, xe đạp Việt Nam (Vamoba) phát biểu khai mạc sự kiện
Theo VAMOBA, ngành phương tiện đang hình thành một chuỗi giá trị rộng hơn khi xe điện, pin, năng lượng, hạ tầng sạc, công nghệ điều khiển, dữ liệu, nền tảng số và dịch vụ sau bán hàng ngày càng có sự liên kết chặt chẽ.
Trong bối cảnh đó, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp không còn chỉ được quyết định bởi khả năng sản xuất một sản phẩm hoàn chỉnh. Khả năng kết nối công nghệ, hạ tầng, đối tác và các dịch vụ bổ trợ đang trở thành những yếu tố ngày càng quan trọng.
Ông Chu Quang Thái - Phó Tổng thư ký Hiệp hội Ô tô, xe máy, xe đạp Việt Nam trình bày tại hội thảo
Những thay đổi này cũng đang phản ánh qua diễn biến của thị trường phương tiện tại Việt Nam. Theo ông Chu Quang Thái - Phó Tổng thư ký Hiệp hội Ô tô, xe máy, xe đạp Việt Nam, tổng nhu cầu phương tiện tại Việt Nam vẫn được duy trì, song cơ cấu sản phẩm đã có những thay đổi đáng kể. Năm 2025, doanh số xe máy của các thành viên VAMM đạt hơn 2,61 triệu xe, giảm 1,5%, trong khi xe máy điện tăng nhanh, với VinFast đạt hơn 406.000 xe.
Ở thị trường ô tô, tỷ trọng xe thuần điện và hybrid tăng từ 14% năm 2024 lên 28,7% trong chín tháng năm 2025. Theo ông Thái, những diễn biến trên cho thấy lựa chọn của người tiêu dùng đang dần thay đổi, trong đó phương tiện điện ngày càng chiếm vị trí đáng kể trên thị trường.
Sự dịch chuyển sang phương tiện điện đồng thời đặt ra bài toán lớn đối với doanh nghiệp trong nước. Một chiếc xe điện không chỉ liên quan đến hoạt động sản xuất phương tiện mà còn gắn với nhiều lĩnh vực như phần mềm, phần cứng, pin, năng lượng, điều khiển động cơ và các công nghệ liên quan.
Điều này khiến việc một doanh nghiệp tự xây dựng toàn bộ hệ sinh thái trở thành bài toán không đơn giản, đặc biệt đối với những doanh nghiệp có quy mô nhỏ và nguồn lực hạn chế.
TS Nguyễn Hữu Phước Nguyên trình bày tại hội thảo
TS Nguyễn Hữu Phước Nguyên cho rằng phát triển các sản phẩm có hàm lượng khoa học công nghệ cao, nhất là trong lĩnh vực xe điện, đòi hỏi nguồn lực lớn, thời gian dài và quá trình tích lũy liên tục.
Theo ông, ba điểm nghẽn lớn đối với doanh nghiệp công nghệ hiện nay là nguồn vốn, nhân lực chất lượng cao và môi trường chính sách. Trong đó, vốn mạo hiểm cùng các chính sách đồng hành phù hợp với từng giai đoạn phát triển có vai trò quan trọng đối với khả năng hình thành và mở rộng các sản phẩm công nghệ.
Ở góc độ ngành xe hai bánh điện, ông Vũ Trọng Thanh cho rằng doanh nghiệp cần chú trọng năng lực quản trị, chất lượng sản phẩm và chiến lược phát triển bền vững. Đây là những nền tảng để doanh nghiệp, đặc biệt là các đơn vị quy mô nhỏ, từng bước nâng cao năng lực và tham gia sâu hơn vào thị trường xe điện.
Tăng liên kết để mở rộng cơ hội
Bên cạnh câu chuyện công nghệ và sản phẩm, các diễn giả tại hội thảo cũng trao đổi về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, công nghệ, năng lượng mới và cơ hội phát triển của ngành xe hai bánh.
Một trong những vấn đề được đặt ra là tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với cơ quan quản lý, chuyên gia và các tổ chức trong ngành. Việc kết nối các nguồn lực được xem là một hướng để doanh nghiệp có thêm cơ hội tiếp cận công nghệ, kiến thức và đối tác, thay vì phải tự giải quyết toàn bộ bài toán phát triển.
Tại sự kiện, VAMOBA công bố thành lập Văn phòng đại diện tại TP Hồ Chí Minh, định hướng trở thành đầu mối kết nối Hiệp hội với doanh nghiệp, đối tác, cơ quan quản lý và các tổ chức tại khu vực phía Nam.
Hiệp hội đồng thời phát động chương trình “VAMOBA Future Mobility 2030”, hướng tới kết nối doanh nghiệp, chuyên gia, nhà khoa học, tổ chức đào tạo và các đối tác công nghệ để nghiên cứu, chia sẻ và thúc đẩy các giải pháp cho ngành phương tiện Việt Nam.
Theo định hướng của chương trình, đổi mới công nghệ, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực sẽ là những yếu tố trọng tâm trong những năm tới.
Việc xây dựng chương trình đến năm 2030 cũng cho thấy cách tiếp cận dài hạn hơn đối với sự phát triển của ngành. Trong hệ sinh thái phương tiện đang hình thành, doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh bằng sản phẩm mà còn cần tìm kiếm vị trí trong mạng lưới công nghệ, năng lượng, dữ liệu và dịch vụ.
Cùng với hoạt động thảo luận chuyên môn, VAMOBA cũng ký kết hợp tác với các đối tác trong lĩnh vực đào tạo, công nghệ, phát triển thị trường và công nghiệp hỗ trợ. Theo Hiệp hội, đây là hướng đi nhằm mở rộng cơ hội hợp tác, đồng thời đưa nguồn lực và công nghệ mới đến gần hơn với cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.
https://vamoba.vn/