Nhà hát Hồ Gươm được thiết kế sang trọng
Từ một công trình biểu diễn đến thiết chế văn hóa
Ba năm kể từ khi đi vào hoạt động ngày 9/7/2023, Nhà hát Hồ Gươm đã ghi dấu qua nhiều sự kiện chính trị, văn hóa, đối ngoại quan trọng; thiết lập quan hệ hợp tác với nhiều nhà hát, tổ chức nghệ thuật danh tiếng trên thế giới; tổ chức hàng trăm chương trình với nhiều loại hình nghệ thuật trong nước và quốc tế.
Những hoạt động đó từng bước tạo dựng vị thế của Nhà hát Hồ Gươm như một điểm hẹn của nghệ sĩ, học giả và công chúng yêu nghệ thuật. Tuy nhiên, giá trị của một thiết chế văn hóa hiện đại không chỉ nằm ở số lượng chương trình hay quy mô những đêm diễn.
Ngay từ những năm đầu vận hành, Nhà hát Hồ Gươm đã hướng tới một cách tiếp cận rộng hơn: xây dựng một hệ sinh thái văn hóa, trong đó nghệ thuật biểu diễn giữ vai trò hạt nhân; giáo dục nghệ thuật, giao lưu, trải nghiệm và kết nối cộng đồng là những cấu phần đồng hành, cùng hướng tới mục tiêu mở rộng khả năng tiếp cận nghệ thuật và bồi đắp giá trị cho công chúng thưởng thức nghệ thuật.
Cách tiếp cận này cũng phù hợp với yêu cầu phát triển của Hà Nội trong quá trình xây dựng công nghiệp văn hóa, thành phố sáng tạo và thúc đẩy kinh tế ban đêm. Trong bối cảnh đó, các thiết chế văn hóa cần có khả năng tạo ra nhiều giá trị hơn ngoài chức năng truyền thống, trở thành những không gian có sức sống và khả năng kết nối với cộng đồng.
Nhà hát Hồ Gươm thông tin với báo chí về hoạt động nghệ thuật và hướng đi trong thời gian tới.
Nghệ thuật biểu diễn là hạt nhân
Hai khán phòng với quy mô 900 và 500 chỗ ngồi tiếp tục là trung tâm trong hoạt động của Nhà hát Hồ Gươm. Đây là nơi diễn ra các chương trình giao hưởng, opera, ballet, âm nhạc thính phòng, nghệ thuật truyền thống, các chương trình quốc tế cũng như nhiều sự kiện chính trị, văn hóa và đối ngoại quan trọng.
Thông qua hoạt động biểu diễn, những tác phẩm kinh điển của thế giới có thêm cơ hội đến gần công chúng Việt Nam; đồng thời nghệ thuật Việt Nam được giới thiệu trong một không gian biểu diễn hiện đại, đạt chuẩn quốc tế.
Trên nền tảng đó, Nhà hát từng bước mở rộng các cấu phần của hệ sinh thái văn hóa. Việc xây dựng Dàn nhạc Giao hưởng Hồ Gươm, phát triển Bảo tàng Âm nhạc, tổ chức các chương trình giới thiệu tác phẩm, giao lưu với nghệ sĩ cùng các hoạt động masterclass, seminar… tạo thêm những phương thức tiếp cận nghệ thuật bên cạnh hình thức thưởng thức truyền thống.
Nếu sân khấu là nơi nghệ thuật được trình diễn thì những hoạt động này tạo thêm không gian để nghệ sĩ, giới chuyên môn và công chúng gặp gỡ, trao đổi và chia sẻ kiến thức. Qua đó, khoảng cách giữa nghệ thuật hàn lâm với công chúng từng bước được thu hẹp.
Khán phòng lớn có thể chứa được 900 khán giả.
Đưa giáo dục nghệ thuật đến gần công chúng
Một trong những hướng phát triển đáng chú ý của Nhà hát Hồ Gươm là gắn biểu diễn với giáo dục nghệ thuật. Hoạt động này được triển khai trên sân khấu, trong không gian Nhà hát và từng bước mở rộng trên các nền tảng công nghệ.
Các chương trình giới thiệu tác giả, tác phẩm; gặp gỡ nghệ sĩ; chia sẻ kiến thức về nhà soạn nhạc, lịch sử âm nhạc Việt Nam và thế giới hay bối cảnh ra đời của những tác phẩm kinh điển giúp công chúng có thêm thông tin trước và sau mỗi buổi diễn.
Cách làm này hướng tới thay đổi trải nghiệm thưởng thức nghệ thuật: khán giả không chỉ nghe và xem mà còn có cơ hội hiểu hơn về tác phẩm, tác giả và quá trình sáng tạo phía sau sân khấu.
Đây cũng là nền tảng quan trọng để hình thành một cộng đồng công chúng có hiểu biết và gắn bó lâu dài với nghệ thuật. Khi kiến thức được chia sẻ theo cách gần gũi, dễ tiếp cận, nghệ thuật hàn lâm có thêm cơ hội bước ra khỏi phạm vi của một nhóm công chúng chuyên biệt để đến gần hơn với đời sống.
Nhiều chương trình nghệ thuật được tổ chức tại Nhà hát Hồ Gươm.
Mở rộng không gian kết nối
Một thiết chế văn hóa hiện đại cũng cần là nơi gặp gỡ của nhiều thành phần trong xã hội. Với định hướng đó, Nhà hát Hồ Gươm ngày càng mở rộng các hoạt động giao lưu, tọa đàm, hợp tác quốc tế và kết nối cộng đồng.
Nghệ sĩ, học giả, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp, các tổ chức văn hóa, trường học, cơ quan ngoại giao và những người yêu nghệ thuật có thể gặp nhau trong nhiều chương trình, hoạt động chuyên đề và sự kiện được tổ chức tại Nhà hát.
Từ những cuộc gặp gỡ đó, nghệ thuật có thêm cơ hội kết nối với giáo dục, nghiên cứu, hợp tác quốc tế và đời sống xã hội. Cộng đồng công chúng vì thế cũng được mở rộng theo hướng đa dạng hơn.
Đây là một trong những yếu tố làm nên ý nghĩa của mô hình hệ sinh thái văn hóa: mỗi hoạt động không tồn tại độc lập mà có thể tạo ra sự kết nối và bổ trợ cho những hoạt động khác, cùng hướng tới việc đưa nghệ thuật hiện diện thường xuyên hơn trong đời sống.
Kéo dài hành trình trải nghiệm nghệ thuật
Nếu biểu diễn là hạt nhân, giáo dục và kết nối là những cấu phần mở rộng thì trải nghiệm chính là yếu tố góp phần hoàn thiện hành trình của công chúng tại Nhà hát Hồ Gươm.
Ngày nay, trải nghiệm nghệ thuật không nhất thiết bắt đầu từ thời điểm chương trình mở màn. Ngay từ khi bước vào Nhà hát, kiến trúc, mỹ thuật, ánh sáng, không gian giao lưu và các dịch vụ văn hóa đã góp phần tạo nên cảm nhận của khán giả.
Từ nhu cầu đó, không gian tầng 6 Nhà hát Hồ Gươm được hình thành như một bước phát triển tiếp theo của hệ sinh thái văn hóa. Nhà hàng AY-VY Hà Nội được lựa chọn là đơn vị vận hành không gian nhà hàng tại đây theo các tiêu chuẩn về chất lượng dịch vụ, an ninh, an toàn và văn hóa ứng xử.
Điểm đáng chú ý là không gian này không chỉ phục vụ nhu cầu ẩm thực mà còn được định hướng trở thành một điểm chạm nghệ thuật mới. Những chương trình hòa tấu thính phòng, piano, violin, cello, jazz được tổ chức với phương thức linh hoạt, phù hợp với từng nhóm công chúng.
Cùng với đó là không gian giới thiệu âm nhạc Việt Nam thông qua các làn điệu dân ca và nhạc cụ truyền thống, tạo nên những trải nghiệm đa dạng hơn cho khán giả và thực khách.
Giá trị của những chương trình này không nằm ở quy mô lớn hay nhỏ mà ở khả năng đưa nghệ sĩ đến gần công chúng hơn. Thông qua các buổi trò chuyện, trình diễn và trải nghiệm trực tiếp, khán giả có thể tìm hiểu về tác phẩm, nhạc cụ, nghệ sĩ và những câu chuyện phía sau sân khấu.
Từ đó, giao hưởng, opera, ballet và âm nhạc thính phòng có thêm những con đường để đến với công chúng, thay vì chỉ hiện diện trong những buổi biểu diễn quy mô lớn.
Ba năm hoạt động chưa phải là một chặng đường dài, nhưng đủ để khẳng định định hướng phát triển nhất quán của Nhà hát Hồ Gươm: từng bước kiến tạo một hệ sinh thái văn hóa lấy nghệ thuật biểu diễn làm hạt nhân, mở rộng không gian tiếp cận, trải nghiệm và kết nối công chúng.
Từ một công trình biểu diễn hiện đại, Nhà hát Hồ Gươm đang từng bước trở thành một điểm đến văn hóa của Thủ đô - nơi nghệ thuật không chỉ hiện diện trên sân khấu mà còn được lan tỏa vào đời sống bằng nhiều hình thức, với những điểm chạm khác nhau.